Pętle w Pythonie

W programowaniu oprócz instrukcji liniowych i warunkowych stosujemy algorytmy iteracyjne, czyli takie, w których pewne czynności powtarzają się wiele razy. W języku Python służą do tego przede wszystkim dwie instrukcje powtarzania: while oraz for.

1. Pętla while

Pętla while wykonuje instrukcje tak długo, jak długo spełniony jest warunek logiczny.

x = 1

while x <= 5:
    print(x)
    x += 1

Ten program wypisze liczby od 1 do 5. Pętla while jest szczególnie przydatna wtedy, gdy nie wiemy z góry, ile razy program ma wykonać dane instrukcje.

2. Pętla for

Pętla for służy do wykonywania instrukcji określoną liczbę razy.

for i in range(5):
    print(i)

Wynikiem będzie wypisanie liczb od 0 do 4.

3. Funkcja range()

Funkcja range() generuje ciągi liczb całkowitych i bardzo często współpracuje z pętlą for.

range(5)        # 0, 1, 2, 3, 4
range(1, 6)     # 1, 2, 3, 4, 5
range(2, 11, 2) # 2, 4, 6, 8, 10

4. Przykład – suma kolejnych liczb parzystych

n = int(input("Podaj n: "))
suma = 0
skladnik = 2

for i in range(n):
    suma += skladnik
    skladnik += 2

print("Suma:", suma)

Program oblicza sumę n kolejnych liczb parzystych, zaczynając od 2.

5. Przykład – największa liczba z ciągu

maks = 0

liczba = float(input("Podaj liczbę (0 kończy): "))

while liczba != 0:
    if liczba > maks:
        maks = liczba
    liczba = float(input("Podaj liczbę: "))

print("Największa:", maks)

Program pobiera liczby od użytkownika aż do wpisania 0. Następnie wypisuje największą z nich.

6. Przykład – noty sędziowskie

W konkursie skoków chcemy odrzucić jedną najmniejszą i jedną największą notę, a następnie obliczyć sumę pozostałych.

print("Wprowadź noty za skok:")

nota = float(input())
mini = nota
maks = nota
suma = nota

for i in range(4):
    nota = float(input())
    suma += nota

    if nota < mini:
        mini = nota

    if nota > maks:
        maks = nota

suma = suma - mini - maks

print("Noty skrajne:", mini, "i", maks)
print("Łączna nota:", suma)

Najpierw wczytujemy pierwszą notę i traktujemy ją jednocześnie jako minimum, maksimum i początkową sumę. Następnie w pętli pobieramy kolejne wartości, aktualizujemy sumę oraz sprawdzamy, czy trzeba zmienić minimum lub maksimum.

7. Ćwiczenia interaktywne

for i in range(2, 11, 2):
    print(i)

n = 3
suma = 0
skladnik = 2

for i in range(n):
    suma += skladnik
    skladnik += 2

print(suma)

while liczba ____ 0:
    print(liczba)
    liczba = int(input())

8. Podsumowanie

• while stosujemy wtedy, gdy liczba powtórzeń nie jest z góry znana,
• for stosujemy wtedy, gdy chcemy powtórzyć coś określoną liczbę razy,
• range() pomaga generować liczby do pracy w pętli for,
• w pętlach w Pythonie trzeba pilnować poprawnych wcięć.