🤖 Nowe technologie i społeczeństwo w Internecie

Materiał edukacyjny z ćwiczeniami – klasa 1 liceum

Automatyzacja Druk 3D Zagrożenia E-usługi Prawo autorskie

1 Automatyzacja i robotyka

Rozwój technologii sprawia, że coraz więcej zadań wykonują roboty, algorytmy i maszyny sterowane komputerowo. Automatyzacja oznacza przejęcie przez nie czynności wcześniej wykonywanych przez ludzi.

Przykłady: roboty w fabrykach, kasy samoobsługowe, drony rolnicze, roboty chirurgiczne.

Automatyzacja niesie korzyści: produkty powstają szybciej, taniej i dokładniej. Jednocześnie część zawodów znika, a inne pojawiają się — wymagające nowych kompetencji, kreatywności i empatii.

Ćwiczenie 1: Wypisz 3 zawody, które mogą zniknąć w przyszłości, i 3 zawody, które będą bardziej potrzebne.
Ćwiczenie 2: Czy chciał(a)byś, żeby robot podejmował decyzje dotyczące Twojego zdrowia lub życia? Uzasadnij w 3 zdaniach.

2 Druk 3D

Druk 3D pozwala tworzyć realne przedmioty na podstawie modeli komputerowych poprzez nakładanie warstw materiału. Umożliwia tworzenie przedmiotów: medycznych (protezy), edukacyjnych (pomoce szkolne), przemysłowych (części maszyn), a nawet domów i dzieł sztuki.

Dużą zaletą jest personalizacja — przedmiot może być dokładnie dopasowany do potrzeb osoby.

Ćwiczenie 3: Zaprojektuj przedmiot, który można by wydrukować w szkole. Napisz: do czego służy, dla kogo jest przeznaczony i dlaczego druk 3D jest tu dobrym rozwiązaniem (min. 4 zdania).

3 Zagrożenia wynikające z rozwoju technologii

Nowe technologie to zarówno wielkie możliwości, jak i zagrożenia: cyberuzależnienia, fake newsy, kradzież danych, wykluczenie cyfrowe, inwigilacja. Każdy użytkownik Internetu musi nauczyć się korzystać z niego odpowiedzialnie.

Ćwiczenie 4: Dopasuj zagrożenia do sytuacji:
SytuacjaZagrożenie
Osoba wierzy w sensacyjne wiadomościA – Fake newsy
Starsza osoba nie ogarnia e-usługB – Wykluczenie cyfrowe
Ktoś spędza po 10 h dziennie onlineC – Cyberuzależnienie
Aplikacja zbiera dane o lokalizacjiD – Inwigilacja

4 Rozwój technologii a zmiany w społeczeństwie

Internet zmienił każdą sferę życia: komunikację, edukację, rozrywkę, gospodarkę i politykę. Człowiek może być bliżej innych — ale jednocześnie bardziej samotny przed ekranem.

Ćwiczenie 5: Wypisz 2 pozytywne i 2 negatywne zmiany wynikające z rozwoju Internetu.

5 Współpraca zdalna

Praca i nauka zdalna wymagają nowych umiejętności: samodyscypliny, komunikacji online, dbania o bezpieczeństwo i netykiety.

Ćwiczenie 6: Wypisz 5 zasad dobrej współpracy online, które Twoim zdaniem powinny obowiązywać.

6 E-usługi

E-usługi umożliwiają szybkie i wygodne załatwianie spraw — np. e-Recepta, ePUAP, mObywatel, bankowość elektroniczna. Ułatwiają życie, ale wymagają ostrożności i umiejętności cyfrowych.

Ćwiczenie 7: Połącz usługę z odpowiednim zastosowaniem.
UsługaZastosowanie
e-ReceptaA – odbiór leków
ePUAPD – wysyłanie wniosków do urzędów
Bankowość elektronicznaB – płatności
mObywatelC – dokument tożsamości w telefonie

7 E-zasoby i wiarygodne źródła

Internet to ogromna biblioteka, ale nie wszystkie treści są wartościowe. Trzeba umieć wybierać materiały wiarygodne i przydatne do nauki oraz rozwoju.

Fake newsy manipulują opinią publiczną, wzbudzają emocje i zarabiają na kliknięciach. Aby ocenić informację, zwracamy uwagę na autora, źródła, cel publikacji, datę i język.

Ćwiczenie 8–9: Wymień 3 strony lub aplikacje, które pomagają Ci się uczyć. Następnie przeczytaj nagłówek: „Nowy lek sprawia, że stajemy się niewidzialni!" — wyjaśnij w 3 zdaniach, czy taka informacja jest wiarygodna.

8 Prawo autorskie

Każda treść w Internecie ma właściciela. Możesz korzystać z cudzych materiałów tylko w określony sposób — np. cytując i podając źródło. Licencje Creative Commons pozwalają na legalne udostępnianie treści.

Ćwiczenie 10: Dokończ zdania: (1) Plagiat to… (2) Nielegalnym działaniem w Internecie jest… (3) Legalnie mogę wykorzystać cudzą pracę, gdy…

Podsumowanie – test końcowy

Sprawdź swoją wiedzę z całego modułu. Odpowiedź jest liczona tylko przy pierwszej próbie. Żeby przejść dalej, musisz trafić poprawną odpowiedź.

Pytanie 1/20Wynik: 0/0
Ćwiczenie końcowe: W 5–7 zdaniach odpowiedz na pytanie: Czy technologia jest bardziej przyjacielem czy wrogiem człowieka? Podaj 2 korzyści i 2 zagrożenia oraz wyciągnij własny wniosek.